Als-dan: de computer laten kiezen

Als het regent, neem je een paraplu mee. Als Bo op een rood hokje staat, gaat hij omhoog. Zo'n regel heet in programmeren een voorwaarde of een als-dan.

Een programma dat niet altijd hetzelfde doet

Met alleen volgorde en herhaling doet een programma elke keer precies hetzelfde. Dat is vaak niet genoeg: een spelletje moet anders reageren als je wint dan als je verliest, en een robot moet anders lopen als er een steen ligt. Daarvoor is de als-dan: de computer kijkt of iets waar is en kiest op grond daarvan wat hij doet.

Regels met plaatjes

Voor jonge kinderen is een als-dan het makkelijkst te begrijpen als een regel met kleuren. In Bo de dino (prehistorie) staan gekleurde hokjes op het bord. Het kind maakt regels: rood betekent omhoog, blauw betekent naar rechts. Bo loopt dan zelf, kijkt op elk hokje naar de kleur en volgt de regel. Het kind schrijft dus niet meer de hele route op, maar de regels waarmee de route vanzelf ontstaat. Dat is een grote stap: van "doe dit" naar "als dit, doe dan dat".

Als, anders, en combinaties

Later komt er een "anders" bij: als de weg vrij is, ga vooruit, anders draai. En nog later combineer je voorwaarden: als er een ei ligt én je hebt nog plek, pak hem dan. In de Romeinen (blokken) zijn dat als-dan-anders-blokken, in ruimtevaart (Python) schrijf je if, elif en else, en in de bovenbouw leer je voorwaarden met "en", "of" en "niet" aan elkaar te knopen. De kerndoelen digitale geletterdheid noemen dit controlestructuren en logische operatoren.

Zo oefen je het in Progio

Level 10 en 11 van Bo de dino draaien om kleurenregels, eerst met twee kleuren en dan met drie kleuren en stenen. Als een regel ontbreekt, blijft Bo staan en zegt hij dat hij niet weet wat hij op dat hokje moet doen. Als de regels elkaar tegenwerken, loopt hij rondjes; ook dan legt Progio in gewone taal uit wat er gebeurt. Zo ontdekken kinderen wat een goede regel is.